Bồ đoàn là gì

  -  

Đây không phải là một bài báo khoa học phổ thông mặc dù trong bài có sử dụng một số kiến thức của vật lý cấp 2 phổ thông, đây cũng không phải là một bài dạy ngồi thiền. Đối với cả hai lãnh vực này người viết thật không dám “múa rìu qua mắt thợ” để làm trò cười cho bạn đọc, người viết chỉ muốn chia sẻ với bạn đọc một vài kinh nghiệm trong lúc ngồi thiền đã gặp các trở ngại nào và giải quyết ra sao.

Bạn đang xem: Bồ đoàn là gì

Ngoài ra đây cũng chỉ là những ý nghĩ chủ quan của một người viết có một trình độ rất hạn chế, do đó đã sử dụng các từ “có lẽ”, “có thể” hơi nhiều, mong các bạn thông cảm và rất mong sự đóng góp ý kiến quý báu của các bạn.

Một vài thuật ngữ:

Trọng tâm G của một vật:là điểm đặt của trọng lựcPtác dụng lên vật đó.

Chân đế:là đa giác lồi nhỏ nhất chứa tất cả các điểm tiếp xúc giữa một vật với mặt phẳng đỡ nó.

Chân đế là một hình phẳng, nó cũng có trọng tâm G1, với những hình đặc biệt như hình vuông thì trọng tâm của nó là giao điểm của 2 đường chéo, nếu là hình tam giác thì trọng tâm của nó là giao điểm của 3 đường trung tuyến.

Đường thẳng đứng đi qua G (phương của trọng lực) gặp chân đế tại điểm g, g không nhất thiết phải trùng với G1, ví dụ trong (H1) một người đứng tại chỗ (G1 cố định) nhưng người này có thể nghiêng qua lại, tới lui nên G thay đổi, kéo theo g cũng thay đổi, tuy nhiên chỉ cần g còn nằm bên trong chân đế (hình có gạch chéo) thì người này không bị ngã. Đặc biệt nếu g trùng với G1 ví dụ chiếc ghế trong (H2) thì nó đứng vững hơn (chân đế là hình vuông ABCD).

(H3) cho thấy một người nếu đứng co một chân thì phải đứng hơi nghiêng nếu không muốn bị ngã.

*

(H4) vẽ một người ngồi thẳng lưng với các điểm tương ứng kể trên, g nằm trong chân đế (hình gạch chéo), người này ngồi không ngã, nhưng thường thường g không trùng với G1 mà có lẽ hơi lùi về phía sau, do đó khi ngồi ta có khuynh hướng hơi còng lưng về phía trước (H5) để cho g trùng với G1 thì ngồi sẽ vững hơn.

Nếu một người ngồi thẳng lưng trên một mặt phẳng nghiêng nhiều (H6) thì g ở phía trước G1, người này có khuynh hướng ưỡn người về phía sau để cho g trùng G1 (H7).

Tuy nhiên sẽ có một mặt phẳng có độ nghiêng thích hợp mà khi ngồi thẳng lưng g sẽ trùng G1.

*

Phần tiếp theo ta sẽ bàn đến tư thế của một người khi ngồi thiền. Trong phần này những phần trích dẫn trong các sách thiền được in chữ nghiêng và có chú thích bên dưới.

Tùy theo các đạo tràng bạn sẽ được chỉ dẫn hoặc ngồi trên mặt đất (ngang), hoặc ngồi trên một bồ đoàn thường có hình trụ cao hay thấp, lớn hay nhỏ (tương đương với ngồi trên mặt phẳng nghiêng).

Điều quan trọng nhất trong tư thế ngồi thiền là giữ cho xương sống mình được ngay(1), như vậy trong 5 hình 4,5,6,7,8 chỉ có hình 4,6,8 là đáp ứng được điều kiện này, và trong 3 hình này chỉ có hình 8 là ngồi an ổn nhất, tức là ngồi trên một bồ đoàn có chiều cao thích hợp (tuỳ từng người) sao cho g trùng G1.

Sau đây là một vài vấn đề mà người viết đã gặp hoặc “có thể” các bạn cũng đã gặp:

Sau khi ngồi thiền “đôi khi” có hiện tượng đau ở các vị trí :

A, đây có lẽ là do sự tiếp xúc của đùi với phần đỡ nó không có sự liên tục và bồ đoàn hơi cứng, cao.B, C, đây có lẽ do ngồi không thẳng lưng hoặc ngồi không thật cân bằng (2), hoặc bồ đoàn quá nhỏ, hoặc do các nguyên nhân nào khác.

Để giải quyết các vấn đề trên, thay vì ngồi trên một bồ đoàn ta có thể chọn cách ngồi trên một mặt phẳng nghiêng bằng gỗ mà nếu gượng đặt tên thì đây là một “bồ đoàn gỗ”.

Chọn hai miếng ván kích thước cỡ (70 cm x 40 cm) và (70 cm x 10 cm), bề dày khoảng 1,5 cm ghép vào nhau như (H10). Đây chỉ là kích thước tương đối, thay đổi tùy theo kinh nghiệm của bạn chọn sao cho thích hợp nhất với bạn.

Xem thêm: Bollinger Band Toàn Tập - Cách Sử Dụng Bollinger Bands Hiệu Quả Nhất

Để ngồi cho êm ta có thể lót nệm. Có thể dùng một chiếc mền đôi, gấp làm 3 như (H11) ta sẽ có một tấm nệm 3 lớp. Đặt bồ đoàn trên nệm và xếp cạnh AB của tấm nệm đi theo chiều mũi tên 1,2,3,4,5,6,7 như (H12). Tại vị trí cuối (số 7) bồ đoàn gỗ phải đè lên trên mép B của nệm, nếu không thì khi ngồi sẽ bị trượt. Nếu bạn thấy 3 lớp không đủ êm thì có thể lót thêm. Khi ngồi, mông và đùi trên bồ đoàn, còn đầu gối ở vị trí như hình vẽ, chỗ này có tới 6 lớp (2 lớp 3).

*

Bây giờ đến tư thế của tay:

Hai thân tay(cánh tay)để thong thả, tự nhiên, hơi cách người một chút, như là ở dưới mỗi thân tay(nách)bạn đang cẩn thận kẹp nhẹ một quả trứng, khéo léo không làm trứng vỡ.(3)

Theo chỉ dẫn này thì tay không được ép chặt vào người quá (trứng vỡ) mà cũng không được khuỳnh tay (trứng rơi). Nếu bạn khuỳnh tay thì vai của bạn sẽ tự nhiên cong lại.

*

Bây giờ đến vấn đề đau, nhức, tê chân mà có lẽ ai cũng gặp. Tê là do mạch máu bị đè khó lưu thông, đau là do các xương ống chân đè chéo lên nhau (khi ngồi kiết già), còn nhức là do các gân nối các khớp xương chịu một sức căng khi ngồi thiền.

Để giải quyết vấn đề tê ta có thể dùng một vật đệm. Vật đệm có thể là một chiếc vớ, bên trong nhồi thêm vài chiếc vớ khác. Khi bắt đầu ngồi kiết già chân trái để trên đùi mặt, vật đệm để dưới chân trái như trong hình chụp (lưu ý hình chụp chỉ đang ở giai đoạn bắt đầu để chân trái, vị trí của tay và chân mặt chưa có), vật đệm sẽ gánh phần lớn sức nặng của chân trái đè lên đùi mặt nên chân mặt không bị tê.

Nếu ngồi kiết già, chân trái kéo để lên đùi mặt, chân mặt để lên đùi trái, kéo sát vào thân.(4). Khi kéo sát chân trái vào thân (gót chân sát với bụng) thì một phần mặt sau của ống chân trái sẽ đón nhận ống chân mặt đè lên. Ở vị thế này xương ống chân trái bớt được áp lực của xương ống chân mặt nên ít bị đau. Ngược lại nếu bạn không kéo chân trái sát vào thân thì mặt bên của ống chân trái sẽ chịu lực đè của ống chân mặt và bạn dễ bị đau.

Còn vấn đề nhức thì có lẽ tùy thuộc vào sự dẻo dai của gân cốt các bạn, bạn ngồi thiền từ hồi còn trẻ sẽ dễ hơn khi già rồi mới tập ngồi thiền.

Sau cùng, khi ngồi thiền thì:

Tốt hơn là không nên mặc quần dài hay mang vớ, những thứ này có thể cản trở cách xếp đặt đôi chân và đôi bàn chân.(5)

Ngoài ra nếu mặc quần dài thì các nếp gấp của quần sẽ hằn lên da thịt bạn, làm trở ngại ít nhiều cho bạn.

Lời cuối:

Như lời nói đầu người viết chỉ là một cư sĩ sơ cơ, không phải là một “chuyên gia” trong cả hai lãnh vực vật lý và toạ thiền, người viết chỉ muốn chia sẻ với các bạn một chút kinh nghiệm để giúp đỡ nhau trên con đường tu tập. Các kinh nghiệm này người viết đã thực hành khoảng gần một năm thấy rất tốt nên mới dám “khua môi múa mỏ” viết ra để trình với bạn đọc.

Theo tinh thần học Phật thì “hãy đến để mà xem”, người viết cũng xin các bạn “hãy thử một lần” cái bồ đoàn gỗ này.

Chú thích:

(1) Shunryu Suzuki,Thiền Tâm Sơ Tâm, Nguyễn Duy Nhiên dịch, nxb Sinh Thức, 1994, trang 8 dòng (20-21).

(2) Muốn ngồi cân bằng trên bồ đoàn thì:

“Ngồi lên bồ đoàn, xương cùng đúng giữa bồ đoàn, nghiêng qua nghiêng lại cho an ổn mới kéo chân ngồi.” Phương Tiện Toạ Thiền, tv Thường Chiếu ấn hành, 1994, trang 4 dòng (20-22).>

(3) Shunryu Suzuki, sđd, trang 9 dòng (16-19).

(4) Thích Thanh Từ, sđd, trang 4 dòng cuối.

Xem thêm: Vàng 10K Có Bán Được Không ? (Đề Xuất) Vàng 10K Có Bán Được Không

(5) Philip Kapleau,Ba Trụ Thiền, Đỗ Đình Đồng dịch, tv Sùng Nghiêm ấn tống, không đề năm, trang 70 dòng (3-5).